ΜΑΡΙΑ ΣΚΑΦΙΔΑ
«ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, Ο ΧΡΗΣΤΗΣ»
«Από τα δεκατρία τους χρόνια έρχονται σε επαφή σήμερα, τα παιδιά με τα ναρκωτικά» σύμφωνα με τη Μαρία Σκαφίδα, υπεύθυνη του «Συμβουλευτικού Σταθμού Ραφήνας» που λειτουργεί σε συνεργασία με το πρόγραμμα του «ΚΕΘΕΑ Παρέμβαση». Η κα Σκαφίδα τόνισε ακόμη τα εξής: «παρά το ότι, το πρόβλημα της χρήσης είναι μεγάλο στην Ανατολική Αττική, παραμένει ένα ταμπού, πράγμα που αποθαρρύνει τις οικογένειες να ζητήσουν βοήθεια. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρόσφατα, άρχισε η λειτουργία του δευτέρου Συμβουλευτικού Σταθμού της περιοχής μας, στο Δήμο Παιανίας, για τον οποίο όλοι μας ελπίζουμε να συμβάλει στην καταπολέμηση αυτής της μάστιγας».
Μπορείτε να μας πείτε κατ΄ αρχάς, λίγα λόγια για το πρόγραμμα «Παρέμβαση»;
Το πρόγραμμα ανήκει στο ΚΕΘΕΑ και η φιλοσοφία του είναι, τα στεγνά προγράμματα. Δε δίνουμε υποκατάστατα. Βασίζεσαι κυρίως, στη φυσιοθεραπεία, εργοθεραπεία και από εκεί και πέρα, σε τεχνικές προσωπικής ανάπτυξης όπως, ανάληψη ευθύνης διαχείριση κρίσης, ανάπτυξη συναισθημάτων και πρωτοβουλιών ό,τι μπορεί δηλαδή να μάθει ένας άνθρωπος προκειμένου να είναι υπεύθυνος και να σταθεί στα πόδια του.
Με ποια κριτήρια επελέγησαν οι δήμοι Ραφήνας και Παιανίας για τη λειτουργία των Συμβουλευτικών Σταθμών;
Το πρώτο βήμα έγινε μετά από αίτημα των Δημοτικών Αρχών. Μας πλησίασαν και μας ζήτησαν κάποια Υπηρεσία στην περιοχή μας, όπως έχει γίνει και με διάφορους άλλους Δήμους. Το πρώτο βήμα ήταν αυτό. Από εκεί και πέρα έγινε μια έρευνα από κάποια στελέχη του ΚΕΘΕΑ αλλά και από κάποια στελέχη των δήμων σε σχέση με το πρόβλημα της χρήσης στις περιοχές. Τι γίνεται στα σχολεία, αν υπάρχουν πιάτσες, αν έχουν γίνει καταγγελίες στην Αστυνομία από γονείς και καθηγητές είτε για χρήση είτε για εμπόριο, αν υπάρχει έντονη παραβατικότητα κ.α
Πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα στους εν λόγω δήμους, σύμφωνα με τις έρευνές σας;
Το πρόβλημα είναι αρκετά μεγάλο και αγγίζει πέρα από τους δύο δήμους, όλη την Ανατολική Αττική. Εμείς εξυπηρετούμε και την Αρτέμιδα -στην οποία υπάρχει η κεντρική πιάτσα της περιοχής- τη Νέα Μάκρη και το Μαραθώνα. Αυτό που έχουμε δει ακόμα στις γύρω αυτές περιοχές είναι ότι, ενώ υπάρχει πρόβλημα, το οποίο επιβεβαιώνεται μέσα από στοιχεία στα σχολεία και καταγγελίες στην Αστυνομία, δύσκολα μας προσεγγίζουν οι χρήστες. Στη Ραφήνα, στην οποία δεν υπήρχε μεγάλη επαφή με τις οικογένειες των χρηστών, διαπιστώνουμε για παράδειγμα, ότι η χρήση γίνεται πιο πολύ μέσα στο σπίτι και είναι λίγο συγκαλυμμένη από τους γονείς. Σταδιακά όμως και αυτοί μας πλησιάζουν και αρχίζουν να μας εμπιστεύονται λίγο περισσότερο.
Από την επαφή σας με το Δήμο Ραφήνας, είστε ευχαριστημένοι;
Γενικά είμαστε ευχαριστημένοι. Μας έχουν παραχωρήσει ένα χώρο, πράγμα που είναι πολύ σημαντικό, αναρτούν διαρκώς τις εκδηλώσεις μας στην ιστοσελίδα του Δήμου, συμμετέχουν σε αυτές και βοηθάνε με υλικοτεχνική υποστήριξη, η κοινωνική υπηρεσία του Δήμου στέλνει σε εμάς περιστατικά που έχουν να κάνουν με την εξάρτησης κ.α Έχουμε μια συνεργασία αρκετά καλή.
Οι δυσκολίες που έχετε συναντήσει κατά τη διάρκεια του έργου σας, ποιες είναι;
Στα εννιά περίπου χρόνια που δουλεύω στο πρόγραμμα, νομίζω ότι, η μεγαλύτερη δυσκολία έγκειται στο να μας εμπιστευτεί κάποιος. Όταν ο γονιός αντιληφθεί ότι το παιδί του έχει πρόβλημα χρήσης είναι πάρα πολύ δύσκολο να αντιδράσει ψύχραιμα. Θέλει μια λύση άμεσα. Στις περιοχές επίσης, που προαναφέραμε υπάρχει το ταμπού της χρήσης.
Γι’ αυτό το λόγο, σκέφτονται πολύ για το αν θα έρθουν να ζητήσουν βοήθεια ή αποφεύγουν να έρθουν στο χώρο μας για να μην τους δουν. Πρέπει να γίνει μια πολύ μεγάλη δουλειά ουσιαστικά, στην επαφή με την κοινωνία. Να καταλάβει ο κόσμος ότι καταρχάς, ο χρηστής είναι άτομο που έχει ανάγκη από βοήθεια και δεν είναι εγκληματίας και αυτός από τη μεριά του να είναι ανοικτός στη βοήθεια που προσφέρουμε.
Να τονίσω εδώ ότι, είναι πολύ σημαντική για εμάς η κοινωνική επανένταξη, στην οποία δίνουμε πολύ μεγάλη σημασία. Να ξέρει ο κόσμος δηλαδή, ότι, η θεραπεία δεν τελειώνει στην Κοινότητα αλλά υπάρχει μετά μια πολύ σημαντική δουλειά μέσα από την υποστήριξη που γίνεται, σε όλες τις φάσεις τις ζωής τους, που είναι και το πιο σημαντικό. Εκεί χρειάζεται και η κοινωνία και ο κόσμος να ενισχύσουν με κάποιον τρόπο.
Σε τι ποσοστό οι χρηστές της περιοχής ζητάνε την απεξάρτηση;
Νούμερο ακριβώς δε γνωρίζω αυτή τη στιγμή, αυτό που συμβαίνει όμως, τις περισσότερες φορές στην ουσία είναι ότι, το πρώτο βήμα το κάνουν οι γονείς. Δύσκολα ένας χρήστης θα έρθει να ζητήσει βοήθεια. Θα έρθει είτε όταν παρέμβει η οικογένεια που βάζει πολλά όρια στο σπίτι όπως, το δίλλημα «ή θα πας στο πρόγραμμα ή δεν θα μείνεις εδώ». Είτε επειδή έχει πάρα πολλά δικαστήρια και κινδυνεύει με φυλάκιση, είτε επειδή τα δικαστήρια τον έχουν στείλει στο πρόγραμμα απεξάρτησης. Γενικά, είναι πάρα πολύ λίγες οι περιπτώσεις που κάποιος θα το πάρει απόφαση επειδή δεν είναι καλά και θέλει να κάνει κάτι. Το κίνητρο είναι συνήθως, ένας εξωτερικός παράγοντας. Στην πορεία αναπτύσσονται τα προσωπικά κίνητρα μέσα από τις θεραπευτικές διαδικασίες και τη δουλειά που κάνει κάποιος στο πρόγραμμα, μένοντας τελικά σε αυτό.
Ποιες είναι οι κυριότερες αιτίες, συμφωνά με τις έρευνες σας, που κάποιος μπαίνει στον κόσμο των ναρκωτικών;
Υπάρχουν πολλές θεωρίες σε σχέση με αυτό το ζήτημα. Αυτό που έχουμε καταλάβει εμείς στο ΚΕΘΕΑ μέσα από όλα αυτά τα χρόνια- είναι έχει να κάνει πολύ με την οικογένεια. Και δεν εννοώ θέματα όπως είναι οι χωρισμένοι γονείς, πλούσιοι, φτωχοί κλπ. Εννοώ οικογένειες στις οποίες υπάρχει πολύ μικρή συναισθηματική συνδιαλλαγή κομμάτι που λείπει πάρα πολύ από τα παιδιά- και ίσως τα ναρκωτικά είναι ένας τρόπος για να καλύψουν όλο αυτό. Είναι οικογένειες οι οποίες είτε δεν βάζουν καθόλου όρια. είτε βάζουν πάρα πολλά και φτάνουν στο άλλο άκρο. Οικογένειες επίσης, στις οποίες υπάρχουν μεγάλα προβλήματα στο ζευγάρι. Με λίγα λόγια, μπορούμε να πούμε ότι, το φαινόμενο της χρήσης -ή ο χρήστης- αποτελεί έναν αντικατοπτρισμό μιας οικογένειας που λειτουργεί δυσλειτουργικά. Αλλά κυρίως, έχει να κάνει με τη συναισθηματική συνδιαλλαγή και την επικοινωνία που υπάρχει μέσα σε αυτή.
Σε ποια ηλικία έρχονται κατά μέσο όρο- σήμερα, τα παιδιά σε επαφή με τα ναρκωτικά και με ποια είναι τα δημοφιλέστερα είδη ναρκωτικών;
Εμείς καταρχάς, τα ναρκωτικά τα λαμβάνουμε υπόψη μας, ως ένα, ως παράνομη ουσία και δεν τα ξεχωρίζουμε. Γενικά, αυτό που έχει φανεί τα τελευταία χρόνια είναι ότι, έχει μειωθεί πολύ η έναρξη και ξεκινάνε γύρω στα δεκατρία με τη χρήση χασίς. Κάτι βέβαια, που οφείλεται πάρα πολύ στο ότι έχει αλλάξει η κουλτούρα της ελληνικής κοινωνίας. Ο θεσμός της οικογένειας -ξαναμπαίνει εδώ στη συζήτησή μας- τα τελευταία χρόνια είναι πολύ πιο χαλαρός απ’ ότι παλαιότερα, είτε με τη γυναικά να δουλεύει, είτε με το σχολείο που έχει αλλάξει ρόλο. Ο καταναλωτικός τρόπος ζωής, η έλλειψη ικανοποίησης και ενδιαφερόντων... Όλα αυτά τα κομμάτια είναι στοιχεία της σημερινής κοινωνίας, τα οποία σαφώς παίζουν ρόλο στη χρήση ουσιών.
Τι θα συμβουλεύατε τους γονείς αλλά και τα ίδια τα παιδιά να κάνουν, ώστε να προστατευτούν;
Ένα βασικό κομμάτι που λείπει αρκετά, είναι το Κράτος Πρόνοιας και Κοινωνικής Πολιτικής, στο οποίο θα μπορούσε να γίνει μια πολύ καλή δουλειά μέσα στα σχολεία με σεμινάρια πρόληψης. Όταν λέω πρόληψης δεν εννοώ να πούμε στα παιδιά ότι, τα ναρκωτικά πειράζουν και κάνουν κακό (γιατί αυτά δεν θα τα ακούσουν) αλλά κυρίως μέσα από δραστηριότητες προσωπικής ανάπτυξης. Ενα παιδί, οι γονείς του οποίου φροντίζουν να έχει δημιουργικό ελεύθερο χρόνο, να μάθει να αγαπάει το σχολείο ανεξάρτητα με το αν έχει καλούς βαθμούς ή όχι, να έχει δραστηριότητες που μπορεί να κάνει και να του δίνουν ικανοποίηση, να υπάρχουν υγιείς σχέσεις μέσα στην οικογένεια, να έχει όρεξη και να ακολουθεί τα όρια που του βάζουν οι γονείς, να νιώθει καλά με τον εαυτό του και να κάνει πράγματα με τα οποία θα μπορεί να αισθανθεί καλά. Αν αναπτύξει δηλαδή, προσωπικές δεξιότητες, οι οποίες συμβάλλουν στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης και μηχανισμούς που να νιώθει καλά με τον εαυτό του, να γίνεται υπεύθυνο και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, θα προστατευτεί κιόλας από τα ναρκωτικά. Με την έννοια ότι όσο πιο καλά νιώθει με τον εαυτό του τόσο πιο εύκολο θα του είναι, να πει «όχι».
Ο Συμβουλευτικός Σταθμός Ραφήνας βρίσκεται στο 25ο χλμ. Λεωφ. Ραφήνας (Διασταύρωση) ξύλινος οικίσκος και το τηλέφωνο επικοινωνίας είναι το 22940 79900. Ο Συμβουλευτικός Σταθμός Παιανίας λειτουργεί, επί της οδού Βασ. Σοφίας 11 (δημοτικά ιατρεία) και το τηλέφωνο επικοινωνίας είναι το 210 6644880.
